Przejdź do głównej treści

Atelier Virtus Mentis

Mężczyźni też potrzebują miejsca, w którym nie muszą być silni

Atelier Virtus Mentis powstało z przekonania, że zdrowie psychiczne mężczyzn wymaga większej uwagi.

Przez lata mężczyzn uczono przede wszystkim samodzielności, odpowiedzialności, działania i kontrolowania emocji. Umiejętność radzenia sobie jest wartością. Problem zaczyna się wtedy, kiedy zamienia się w przekonanie, że niezależnie od sytuacji trzeba poradzić sobie samemu.

Nie każdy mężczyzna łatwo powie: „potrzebuję pomocy”.

Czasami łatwiej powiedzieć, że źle się śpi. Że człowiek jest zmęczony, coraz bardziej drażliwy, nic go nie cieszy. Że nie układa się w związku albo w pracy. Że pojawiła się złość, napięcie, problemy z koncentracją, alkohol, wycofanie albo poczucie, że życie przestało wyglądać tak, jak powinno.

Czasami człowiek nawet nie potrafi powiedzieć, co właściwie jest nie tak.

Wie tylko, że dotychczasowy sposób radzenia sobie przestał wystarczać.

I właśnie wtedy warto porozmawiać.

Nie dopiero wtedy, kiedy pojawia się kryzys.

Liczby, których nie powinniśmy ignorować
3975
Tylu mężczyzn w Polsce zmarło w wyniku samobójstwa w 2025 roku.Oznacza to średnio niemal 11 mężczyzn każdego dnia.Mężczyźni stanowili około 83% wszystkich osób, które w 2025 roku odebrały sobie życie w Polsce.W tym samym roku odnotowano łącznie 4776 samobójstw zakończonych śmiercią.To oznacza, że na około 5 osób umierających w wyniku samobójstwa aż 4 to mężczyźni.

Za statystykami dotyczącymi zdrowia psychicznego mężczyzn stoją konkretni ludzie — partnerzy, ojcowie, synowie, bracia, przyjaciele.

Dane dotyczące samobójstw pokazują najbardziej dramatyczny koniec pewnego procesu.

Nie pokazują jednak wszystkich mężczyzn, którzy przez miesiące lub lata żyją z depresją, lękiem, samotnością, przewlekłym stresem, wypaleniem czy poczuciem utraty sensu i nie zwracają się po profesjonalną pomoc.

Problem zaczyna się wcześniej

Według raportu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH z 2025 roku 16,2% badanych mężczyzn w Polsce deklarowało objawy depresyjne o nasileniu umiarkowanym lub wysokim.

NIZP-PZH zwraca również uwagę na wyjątkowo duże znaczenie samobójstw dla przedwczesnej umieralności mężczyzn. W 2023 roku samobójstwa odpowiadały wśród mężczyzn za większą liczbę utraconych potencjalnych lat życia niż rak płuca, udary mózgu czy zawał serca.

To pokazuje, że zdrowie psychiczne mężczyzn nie jest problemem marginalnym.

Dlaczego mężczyźni nie zawsze proszą o pomoc?

WHO zwraca uwagę na pozorny paradoks: mężczyźni rzadziej niż kobiety poszukują pomocy z powodu problemów zdrowia psychicznego, a jednocześnie znacznie częściej umierają w wyniku samobójstwa.

Wśród najważniejszych barier w poszukiwaniu pomocy Health Evidence Network WHO wskazuje:

  • samowystarczalność — przekonanie, że własne problemy powinno się rozwiązywać samemu,
  • trudność w wyrażaniu emocji — szczególnie tych związanych z lękiem, smutkiem czy bezradnością,
  • potrzebę zachowania kontroli — także wtedy, kiedy sytuacja staje się coraz trudniejsza.

Dochodzi do tego stygmatyzacja problemów psychicznych. WHO zwraca uwagę, że wstyd i tabu związane ze zdrowiem psychicznym oraz samobójstwami mogą powodować, że część osób znajdujących się w kryzysie nie szuka pomocy i jej nie otrzymuje.

To nie oznacza, że mężczyźni nie chcą rozmawiać.

Badania analizowane przez WHO pokazują również coś bardzo ważnego: mężczyźni potrafią mówić o swojej bezbronności i szukać pomocy, kiedy znajdują się w środowisku i wśród ludzi, którym ufają.

Dlatego znaczenie ma nie tylko to, czy pomoc istnieje.

Znaczenie ma również jak wygląda miejsce, w którym jest udzielana, w jaki sposób się o niej mówi i czy człowiek czuje, że może wejść do niego bez poczucia, że właśnie przyznał się do porażki.

Pomoc nie zaczyna się od słabości

Chcemy zmieniać sposób myślenia o korzystaniu z pomocy psychologicznej.Rozmowa ze specjalistą nie oznacza utraty kontroli nad własnym życiem.Może oznaczać coś dokładnie przeciwnego.

Zatrzymanie się. Zrozumienie sytuacji. Odzyskanie wpływu. Podjęcie świadomej decyzji o tym, co dalej.

Nie trzeba czekać na diagnozę, załamanie ani moment, w którym problem zacznie wpływać na całe życie.Do psychologa można przyjść także wtedy, kiedy coś po prostu przestało działać.
  • —Kiedy nie układa się w związku.
  • —Kiedy praca zaczyna pochłaniać wszystko.
  • —Kiedy trudno podjąć ważną decyzję.
  • —Kiedy pojawia się samotność.
  • —Kiedy człowiek przestaje czerpać satysfakcję z rzeczy, które wcześniej były ważne.
  • —Kiedy coraz częściej reaguje złością.
  • —Kiedy nie potrafi odpocząć.

Albo kiedy z zewnątrz wszystko wygląda dobrze, a wewnętrznie wcale dobrze nie jest.

Nie musisz wiedzieć, od czego zacząć

Nie trzeba przychodzić z gotową diagnozą.Nie trzeba znać psychologicznego języka ani potrafić dokładnie opowiedzieć o swoich emocjach.Można zacząć od prostego:
„Nie wiem, co się ze mną dzieje, ale wiem, że coś jest nie tak.”

To wystarczy.

Atelier Virtus Mentis ma być miejscem, do którego można przyjść zanim problem stanie się kryzysem.

Miejscem rozmowy bez oceniania, moralizowania i oczekiwania, że człowiek powinien już wiedzieć, jak sobie poradzić.

Bo czasami siła nie polega na tym, żeby wytrzymać jeszcze więcej.Czasami polega na tym, żeby odpowiednio wcześnie coś zmienić.

Inne spojrzenie na siłę

Nie chcemy przekonywać mężczyzn, że powinni być mniej silni.Chcemy zmienić znaczenie tego słowa.
Siłą może być wytrzymałość.Ale siłą może być również umiejętność rozpoznania momentu, w którym dotychczasowe rozwiązania przestały działać.Siłą może być powiedzenie: „nie wiem”, „nie radzę sobie z tym”, „chcę coś zmienić”.A czasami – decyzja, że nie wszystko trzeba przechodzić samemu.
Atelier Virtus Mentis
Miejsce, w którym mężczyzna nie musi niczego udowadniać, żeby móc zacząć rozmawiać.
Część druga

Dlaczego dla mężczyzn?

Atelier Virtus Mentis powstało przede wszystkim z myślą o mężczyznach nie dlatego, że ich problemy są ważniejsze.

Dlatego, że często pozostają niewypowiedziane.

Mężczyźni podobnie jak kobiety doświadczają lęku, depresji, samotności, kryzysów w związkach, przeciążenia, straty, problemów z poczuciem własnej wartości czy utraty sensu.

Nie zawsze jednak w taki sam sposób o nich mówią.

I nie zawsze równie szybko szukają pomocy.

Przez wiele lat mężczyzna może więc funkcjonować, pracować, utrzymywać rodzinę, podejmować decyzje i sprawiać wrażenie osoby, która świetnie sobie radzi.

A jednocześnie może nie radzić sobie wcale.

Mężczyzna nie zawsze powie: „mam depresję”

Może powiedzieć:

„Nie mogę spać.”
„Wszystko mnie wkurza.”
„Nie dogaduję się z żoną.”
„Nie mam już cierpliwości do dzieci.”
„Nic mi się nie chce.”
„Nie potrafię wyłączyć głowy.”
„Praca mnie wykańcza.”
„Piję trochę za dużo.”
„Nie wiem, po co właściwie to wszystko robię.”

Albo nie powie nic.

Problemy psychiczne nie zawsze wyglądają jak smutek i płacz. Mogą kryć się za drażliwością, złością, wycofaniem, nadmierną pracą, alkoholem, zachowaniami ryzykownymi, problemami ze snem czy stopniowym odcinaniem się od innych.

Dlatego czasami pierwszym zadaniem nie jest nawet rozwiązanie problemu.

Najpierw trzeba go zobaczyć i nazwać.

Miejsce stworzone z uwzględnieniem męskiej perspektywy

WHO zwraca uwagę, że skuteczna pomoc powinna uwzględniać potrzeby różnych grup mężczyzn i bariery, które utrudniają im korzystanie ze wsparcia.

Dlatego chcemy stworzyć miejsce, w którym nie trzeba dopasowywać się do stereotypowego wyobrażenia terapii.

Nie trzeba od pierwszego spotkania mówić o najtrudniejszych emocjach.Nie trzeba udowadniać swojej wrażliwości.Nie trzeba również rezygnować ze swojej siły, ambicji, odpowiedzialności czy potrzeby samodzielności.

Można natomiast wspólnie przyjrzeć się temu, co dzieje się teraz, dlaczego dotychczasowe rozwiązania przestały działać i co można zrobić dalej.

Konkretnie.

Bez oceniania.

W tempie, które pozwala zbudować zaufanie.

Proszenie o pomoc nie odbiera sprawczości

Chcemy odczarować jeszcze jedno przekonanie.

Skorzystanie z pomocy psychologicznej nie oznacza, że człowiek sobie nie poradził.

Może oznaczać, że nie chce dłużej pozostawiać ważnych spraw przypadkowi.

Mężczyzna, który konsultuje problem ze specjalistą, nie oddaje komuś kontroli nad swoim życiem.

Nadal sam podejmuje decyzje.

Psycholog może pomóc mu lepiej zobaczyć sytuację, zrozumieć własne reakcje, dostrzec mechanizmy, których wcześniej nie zauważał, i znaleźć inne możliwości działania.

Decyzja, co zrobi z tą wiedzą, pozostaje jego.

Dla mężczyzn. Ale nie tylko.

Męskie zdrowie psychiczne jest szczególnym obszarem zainteresowania Atelier Virtus Mentis i ważną częścią naszej misji.

Nie oznacza to jednak zamykania drzwi przed kobietami.

Pomoc psychologiczna pozostaje dostępna również dla kobiet, par i osób, których problem dotyczy relacji z ważnym mężczyzną w ich życiu.

Specjalizacja oznacza kierunek i szczególną uważność — nie wykluczenie.

Pierwszy krok jest najważniejszy

Zrób go dla siebie.

Źródła
  1. Komenda Główna Policji – statystyki dotyczące zamachów samobójczych w Polsce, dane za 2025 r.
  2. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania – 2025”.
  3. World Health Organization, Regional Office for Europe, „Mental health, men and culture: how do sociocultural constructions of masculinities relate to men's mental health help-seeking behaviour in the WHO European Region?”.
  4. World Health Organization – materiały dotyczące płci, zdrowia psychicznego oraz zapobiegania samobójstwom.